Oorzaak oorzaken
Oorzaken
Wat zijn de oorzaken van overgewicht en obesitas?

“Je moet gewoon gezonder gaan eten”, “drink wat minder biertjes”, “je moet meer gaan sporten”, “het is een kwestie van discipline en even doorbijten”. Zinnen die iedereen met overgewicht waarschijnlijk wel eens heeft gehoord. Helaas is gewicht verliezen niet zo eenvoudig en wordt de veelheid aan oorzaken nog vaak onderschat. Om dit te begrijpen, moeten we eerst kijken naar de verschillende oorzaken.

Invloed van leefstijl

Bij een ongezonde leefstijl denken we al snel aan veel eten en weinig beweging. Maar ook het volgen van crashdiëten, het hebben van een chronisch stress, slaaptekort of werken in ploegendiensten kunnen een ongezonde leefstijl veroorzaken. Vaak krijgen mensen adviezen als “probeert u wat meer te bewegen, gezonder te eten” of “u zou echt iets moeten afvallen”. Was het maar zo eenvoudig! Mensen met (ernstig) overgewicht zijn juist vaak ontzettend gemotiveerd om gezond te eten, meer te bewegen en hun leefstijl aan te passen. Maar alleen leefstijl aanpassingen zijn vaak niet genoeg.
Lees in dit artikel welke opties er nog meer zijn.

De invloed van jouw hormonen

Het ontwikkelen van (ernstig) overgewicht kan ook een hormonale oorzaak hebben. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een hypothyreoïdie (trage schildklier) of het syndroom van Cushing (verhoogde spiegels van het bijnierschorshormoon cortisol). Andere voorbeelden zijn het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS) bij vrouwen of hypogonadisme (weinig geslachtshormonen) bij mannen. Ook na zwangerschap(pen) of na de menopauze kunnen sommige vrouwen aankomen in gewicht. Je huisarts is een goed eerste aanspreekpunt om dit te bespreken! Kijk hier voor een zorgverlener bij jou in de buurt.

Invloed van je genen

Je kunt ook aanleg hebben om overgewicht te ontwikkelen. We weten bijvoorbeeld uit studies met tweelingen dat erfelijkheid voor obesitas tussen de 40% - 70% zit. Naast aanleg, bestaan er ook monogenetische vormen van obesitas, veroorzaakt door een mutatie in één gen. Deze afwijkingen zijn zeldzamer en komen in minder dan 5% van de gevallen voor. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij kinderen die al vanaf jonge leeftijd obesitas ontwikkelen, waarbij ze onverzadigbaar lijken en er vaak een opvallend verschil is met de rest van de gezinsleden. Daarnaast kunnen bepaalde syndromen zorgen voor een verstoring in de hormoonhuishouding wat invloed heeft op de eetlust. Een voorbeeld is het Prader-Willi syndroom, een complexe genetische aandoening waardoor kinderen onder andere een vertraagde stofwisseling en onverzadigbare honger hebben. Benieuwd of dit ook bij jou een oorzaak kan zijn? Vul dan hier de vragenlijst in en bespreek dit met je arts. Op zoek naar een zorgverlener bij jou in de buurt? Klik dan hier.

De invloed van medicatie

Het gebruik van bepaalde medicijnen kan gewichtstoename tot gevolg hebben. Bekende voorbeelden zijn antidepressiva en bepaalde medicijnen met corticosteroïden. Wat minder bekende voorbeelden zijn inhalatiepuffers of antihistamine. Ook bij deze groep medicatie heeft dit te maken met de aanwezigheid van corticosteroïden, een ‘zusje’ van het stresshormoon cortisol. Wanneer iemand veel corticosteroïden binnenkrijgt, kan dit zorgen voor een verhoogd cortisolniveau en een toename van de eetlust. Gebruik jij medicatie en twijfel je over het effect op jouw gewicht? Vul dan hier de vragenlijst in en bespreek dit met je arts. Op zoek naar een zorgverlener bij jou in de buurt? Klik dan hier.

Jouw mentale gezondheid

Ook onze geestelijke gemoedstoestand kan veel invloed hebben op onze eetlust. Waar de een bij impactvolle emotionele gebeurtenissen geen hap meer door zijn keel krijgt, vindt de ander troost in eten. Dit wordt ook wel emotie-eten genoemd. Ook andere psychische oorzaken, zoals depressie, angststoornissen, traumatische ervaringen of langdurige stress kunnen invloed hebben op onze eetlust. Wanneer wij angst of stress ervaren, wordt het hormoon cortisol geactiveerd, het zogenaamde ‘stresshormoon’. Een van de effecten van een verhoogd cortisolniveau, is een toename van onze eetlust waarbij we vaak de voorkeur geven aan vet- en calorierijk voedsel. Bespreek psychische problemen altijd met een gediplomeerde arts of hulpverlener.

Hoe achterhaal je de oorzaak?

Het achterhalen van de oorzaak van (ernstig) overgewicht is niet altijd eenvoudig omdat het een complex ziektebeeld is. Soms is de oorzaak al in de kinderjaren bekend, waarbij er sprake kan zijn van een genetische aandoening. In veel gevallen is het echter onduidelijk wat de oorzaak is en waarom het maar niet wil lukken om af te vallen of op gewicht te blijven.

Wil je graag in gesprek met een zorgverlener over jouw overgewicht? Vul dan hier de vragenlijst in om jouw lichaam beter te begrijpen en vind een zorgverlener bij jou in de buurt.


Terug